AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ ELM VƏ TƏHSİL NAZİRLİYİ Bakı Dövlət Universiteti

Bakı Dövlət Universitetinin (BDU) İnformasiya və sənəd menecmenti fakültəsində 27 mart – Azərbaycan Respublikasında “Elm günü” ilə bağlı silsilə tədbirlər çərçivəsində professor-müəllim heyətinin və tələbələrin iştirakı ilə ““Manas” eposu və türk dastançılıq ənənələri” mövzusunda ustad dərsi keçirilib. Ustad dərsində Beynəlxalq Aytmatov Akademiyasının fəxri üzvü, manasşünas alim Adil Cəmil mövzu üzrə məruzə edib.

Məruzədə dünya ədəbiyyatında həcmcə ən böyük epos nümunəsi olan “Manas” dastanı haqqında geniş məlumat verilib, qırğız türklərinin ərsəyə gətirdiyi bu zəngin abidənin yalnız türk dünyasının deyil, dünya xalqlarının şifahi ədəbiyyatındakı yeri və mövqeyi təhlil edilib. Qeyd olunub ki, türk xalqlarının tarixini, qəhrəmanlığını və əyilməziyini, adət-ənənələrini yaşadan, gələcək nəsillərə ötürən “Manas” eposu bu gün türk birliyinin möhkəmləndirilməsində mühüm rola malikdir. Məruzəçi vurğulayıb ki, 1995-ci ilin avqustunda Qırğızıstanda “Manas” dastanının 1000 illiyinə həsr olunmuş yubiley tədbirində Ulu Öndərimiz Heydər Əliyev bu möhtəşəm abidə haqqında yüksək fikirlər söyləyib, dastanı Azərbaycan xalqının da mədəni, mənəvi sərvəti hesab edib. Ulu Öndər tarixi çıxışında deyirdi: ““Manas” qırğız xalqının böyük mədəni və mənəvi sərvətidir, bütün dünya sivilizasiyasının, bəşəriyyətin dəyərli sərvətidir, türk dünyasının, türkdilli xalqların, İslam dünyasının böyük mənəvi sərvətidir. “Manas” eyni zamanda Azərbaycan xalqına məxsusdur, Azərbaycan xalqının da mənəvi, mədəni sərvətidir. Manas bizim hamımızın, xalqlarımızın hamısının ulu babasıdır”.

Məruzədə dastanın elmə məlum olan variantları, müxtəlif dillərə tərcümələri, bu istiqamətdə aparılmış tədqiqat işləri barədə dolğun informasiyalar diqqətə çatdırılıb. “Manas”ın nəşr tarixindən bəhs edən məruzəçi bildirib ki, eposun bir neçə boyu ilk dəfə 1856-cı ildə Qazax ziyalısı Çokan Valixanov tərəfindən yazıya alınıb: “Akademik Radlov 1885-ci ildə eposu alman dilinə çevirərək (sətri tərcümə ilə) nəşr etdirib. Qardaş Türkiyədə isə dastanı ilk dəfə nəsr şəklində çap etdirən Abdulkadir İnan olmuşdur”. Araşdırmada həmçinin eposun Azərbaycan elmi-ədəbi fikrində yeri şərh olunub, “Manas” eposu ilə “Kitabi-Dədə Qorqud”, “Koroğlu” dastanları arasında paralellər aparılıb, bütün bu mədəni abidələrin türk xalqlarının ortaq dəyərləri olduğu xüsusi vurğulanıb.

Ustad dərsi maraqla dinlənilib, mövzu ilə bağlı geniş fikir mübadiləsi aparılıb.